Rokitnik – na co pomaga i jakie ma właściwości zdrowotne?

Rokitnik pomaga przede wszystkim na odporność, regenerację skóry, dolegliwości żołądkowe oraz wspiera układ sercowo-naczyniowy. Jego owoce to jedno z najbogatszych naturalnych źródeł witaminy C, kwasu omega-7 i karotenoidów. W dalszej części artykułu znajdziesz dokładne właściwości, dawkowanie i przeciwwskazania.

Czym jest ten krzew i skąd pochodzi?

Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) należy do rodziny oliwnikowatych. To rozgałęziony, ciernisty krzew o wysokości do 6 metrów. Ma wąskie, lancetowate liście, żółto-zielone kwiaty i intensywnie pomarańczowe owoce. W naturalnych warunkach rośnie w Europie i Azji, najczęściej wzdłuż morskich wybrzeży.

W Polsce najłatwiej spotkać go nad Bałtykiem i przy ujściu Wisły, a zdziczałe formy pojawiają się też w Pieninach. Dobrze znosi ubogie, piaszczyste gleby i przycinanie, dlatego bywa sadzony jako roślina ozdobna oraz na żywopłoty. Wykorzystuje się go również w kuchni, kosmetyce i medycynie naturalnej.

Historia tego gatunku sięga starożytności. Wzmianki o jego działaniu pojawiały się w pismach tybetańskich mnichów, a uzdrowiciele z Chin, Grecji i Tybetu stosowali go przy chorobach skóry i narządów wewnętrznych. Grecka nazwa hippophae łączy się ze słowem hippos, czyli koń, co według legend nawiązuje do koni, które po zjadaniu jagód miały lśniącą sierść i lepszą kondycję.

W XIII wieku władca Mongolii traktował ten surowiec jako jeden z filarów codziennej diety. Po latach zapomnienia przypomnieli sobie o nim lekarze zajmujący się osobami po katastrofie w Czarnobylu. Stosowali go przy oparzeniach, odmrożeniach i chorobach popromiennych. Obecnie duże plantacje znajdują się w Chinach, a roślina jest popularna także w Estonii, Rosji i Rumunii. Na Syberii bywa określana mianem złota Syberii.

Jakie substancje aktywne zawiera ta roślina?

Surowiec zawiera co najmniej 190 bioaktywnych substancji. W owocach, nasionach, liściach i korzeniach obecne są witaminy, minerały, fitosterole, kwasy organiczne oraz rzadkie kwasy tłuszczowe. Dzięki temu może wpływać na wiele procesów zachodzących w organizmie.

Witaminy i minerały

Owoce tego krzewu zawierają średnio 600 mg witaminy C w 100 g, a odmiana nadbałtycka osiąga 1005 mg na 100 g. To ponad 15 razy więcej niż pomarańcze. Kwas askorbinowy jest w nich stabilny, więc nie zanika szybko po gotowaniu, prażeniu ani suszeniu.

W pulpie owoców znajdziemy wapń, żelazo, magnez, potas, fosfor, cynk, miedź i mangan. Dochodzą do tego karotenoidy, witamina A, witamina E, witamina K, witamina D, witamina P, witaminy z grupy B oraz kwas foliowy. Suszone liście są z kolei bogate w sód, wapń, potas, magnez, żelazo, krzem, glin, mangan, chrom i cynk.

Nienasycone kwasy tłuszczowe i fitosterole

W owocach i oleju dominują kwas palmitynowy, palmitooleinowy oraz oleinowy. Kwas palmitooleinowy należy do rodziny omega-7 i w produktach roślinnych występuje bardzo rzadko. Ma on znaczenie dla nawilżenia skóry i odbudowy bariery naskórkowej.

Kwas palmitooleinowy, zaliczany do omega-7, jest rzadko spotykany w roślinach i wykazuje działanie regenerujące na skórę.

Oprócz tego surowiec dostarcza kwas linolowy, stearynowy, wakcenowy, arachidonowy i eikozenowy. Fitosterole współzawodniczą z cholesterolem zwierzęcym we wchłanianiu w przewodzie pokarmowym, przez co wspierają utrzymanie prawidłowego profilu lipidowego. W składzie są też garbniki, fosfolipidy, związki fenolowe, aminokwasy i cukry. Owoce zawierają prawie 5% białka i mają kwaśno-gorzki, cierpki smak.

Na co pomaga rokitnik?

W świetle badań i tradycyjnych zastosowań właściwości tego gatunku można opisać następująco:

• wzmacnianie odporności,
• działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwzapalne,
• wspomaganie układu sercowo-naczyniowego,
• przyspieszanie gojenia ran i regeneracji skóry.

Układ odpornościowy i sercowo-naczyniowy

Dzięki dużej zawartości witaminy C, flawonoidów i karotenoidów ten surowiec wspiera odporność. W okresie zwiększonej zachorowalności pomaga zmniejszyć ryzyko przeziębień i grypy. Czasem wymienia się też jego właściwości przeciwgorączkowe. Wzmacnianie sił obronnych organizmu to jeden z najczęstszych powodów, dla których sięga się po niego zimą.

Roślina działa przeciwmiażdżycowo i kardioochronnie. Nienasycone kwasy tłuszczowe oraz fitosterole pomagają obniżać podwyższony cholesterol i ciśnienie krwi. Badania wskazują też na regulację poziomu glukozy oraz triglicerydów, a także na zmniejszenie ilości hemoglobiny glikowanej u osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.

Witamina C uszczelnia ściany naczyń krwionośnych. Wspólne spożywanie produktów z tego krzewu i pokarmów bogatych w żelazo poprawia przyswajalność tego pierwiastka, co ma znaczenie przy niedokrwistości.

Układ trawienny i wątroba

Olej z owoców i nasion sprawdza się u osób z chorobą wrzodową żołądka, chorobą wrzodową dwunastnicy i zgagą. Zmniejsza dolegliwości bólowe oraz wspomaga gojenie się błony śluzowej. Bywa też pomocny przy stanach zapalnych przewodu pokarmowego.

Właściwości hepatoprotekcyjne wspierają ochronę wątroby. Liście wykazują działanie przeciwbiegunkowe, a ekstrakty z nich są wykorzystywane w profilaktyce grypy i chorób sercowo-naczyniowych. Olej pomaga również łagodzić nadżerki w jamie ustnej, podrażnione gardło oraz kaszel.

Skóra i włosy

Preparaty z tego gatunku działają regenerująco, nawilżająco, fotoprotekcyjnie i przeciwstarzeniowo. Kwas palmitooleinowy zmniejsza przeznaskórkową utratę wody, a witamina C bierze udział w syntezie kolagenu. Witamina A i karotenoidy wspierają odnowę naskórka oraz chronią skórę przed szkodliwym wpływem promieniowania UV.

Olej używany zewnętrznie łagodzi oparzenia słoneczne, odmrożenia, odleżyny i uszkodzenia popromienne. Wspomaga gojenie ran, a także sprawdza się przy atopowym zapaleniu skóry, przebarwieniach i skórze zniszczonej lub łuszczącej się. W pielęgnacji włosów wciery, odżywki i szampony z tą rośliną pomagają zapobiegać łysieniu i ograniczać łupież.

W małym badaniu z udziałem kobiet po menopauzie kapsułki z olejem rokitnika pomogły poprawić nawilżenie tkanek przy atrofii pochwy. Po 12 tygodniach stosowania zauważono poprawę wśród uczestniczek.

W jakich formach można go stosować?

Roślina zachowuje cenne właściwości nawet po obróbce termicznej, dlatego jej owoce nadają się do różnych przetworów. W kuchni przygotowuje się z nich herbaty, dżemy, soki, nalewki, marmolady, wina i jogurty. Soku można używać jako naturalnego zamiennika cytryny do przyprawiania potraw.

Najczęściej wybieranym produktem jest olej z owoców i nasion. Można go spożywać doustnie lub stosować bezpośrednio na skórę. Oprócz tego dostępne są suszone owoce, oleje w kapsułkach oraz soki 100%. Napar z liści dodaje się do kąpieli ziołowej, a z owoców przygotowuje się okłady na podrażnioną skórę.